رسالت نمازشکوهمندجمعه :
رسالت تربیتی و تزکیتی : نمازجمعه ، تربیت و تزکیت مردم را با توصیه به تقوا دنبال می کند . زیرا تقوا ، اساس و ریشه تمامی برجستگی هاست . تقوا ، دل را مایه حیات و جان را سرمایه نور و نشاط است . اگر این مایه از جان گرفته شود و این نور بر جان نتابد ، دل می میرد ، چرا که تقوا ، برای دل همان نقشی را دارد که آب برای ماهی . تقوا ، ملکه ای در جان و قدرتی در روح است که در اثر تزکیه نفس بوجود می آید و انسان را از لغزش در کلیه انحرافات محافظت می نماید .
امیرالمومنین (ع) در خطبه 228 نهج البلاغه می فرماید :
تقوا ؛ توشه قیامت و موجب نجات انسان از تباهی است .
تقوا ، آزادمنشی و رهایی از هر نوع بندگی به شمار می آید .
در مکتب حیاتبخش اسلام ، اشخاص و اعمال با معیار تقوا محک زده می شوند و تقوا ، معیار ارزش جامعه و انسانیت است . حاکمیت تقوا بر جامعه ، از خواسته ها و اهداف اسلام است . امام جمعه در هر جمعه ، مردم را به نقش تربیتی و ارزشمند تقوا ، توصیه و تاکید میکند که به تعبیر مقام معظم رهبری ؛ از کارهای بسیار مشکل ، همین توصیه به تقوا می باشد .
از جمله مسائلی که در نماز جمعه ، تربیت وتزکیت جامعه اسلامی را موجب می گردد ، « ذکرالله» است . یعنی یاد و توجه به خالق هستی و احکام و فرامین خداوند ، حلال و حرام را رعایت کردن و در هر لحظه و هر مکانی ، خدا را ناظر و حاکم بر اعمال و گفتار خویش دانستن . قرآن کریم ؛ نمازجمعه را "ذکرالله" معرفی می کند و می فرماید ؛ چون منادی و موذن در روز جمعه ، شما را به شرکت در نماز جمعه فراخواند ، به سوی نماز(ذکرالله) بشتابید . و می فرماید ؛ « ذکر خدا ، آرامش بخش دلهاست .» (رعد،آیه 28)
رسالت علمی و آموزشی : از ابزار مناسب رشد و تعالی انسان ، تعلیم و آموزش است.خطیب جمعه با ایراد خطبه های پر محتوای خود ، مباحث علمی ، اعتقادی و فکری را مطرح نموده و نمازگزاران را با معارف الهی و اسلامی آشنا می سازد و از این طریق رشد فکری و فرهنگی را در جامعه تقویت می کند .
« مساله مهم ، مساله کیفیت بخشیدن به نمازجمعه است که نکته اصلی و وظیفه اصلی ماست . نماز جمعه ، باید مثل مشعل هدایت باشد . سرشار از مطالب هدایت کننده دینی و هدایت کننده سیاسی باشد ...» () مقام معظم رهبری )
رسالت تبیین و تحلیل مسائل سیاسی :
سیاست و سیاستمداری ؛ یعنی همت گماشتن براصلاح امور مردم و هدایت آنان به راهی که در دنیا و آخرت ، موجب رشد و رهایی گردد.تاکید نظام اسلامی به هر مسلمانی براین است که خود را به معلومات مورد نیاز زندگی و متناسب با زمان مسلح نموده و تحولات جاری را به خوبی بشناسند . اسلام ، بهترین جایگاه برای بیان مسائل سیاسی را ، « نماز جمعه» میداند . زیرا با وجود ویژگی های خاص خود ، در جهت ایجاد روشنگری اذهان ، موفق تر و تاثیرگذاریش بر فرهنگ عمومی بیشتر است . به تعبیر امام خمینی(ره) ؛ « نمازجمعه و خطبه های آن ... از بزرگترین سنگرهای سیاسی اسلام است ...»
رسالت پاسداری از مرزهای فرهنگ عمومی : نمازجمعه به خاطر ویژگی های تبلیغی سیاسی و مردمی اش موجب گشته تا هر جمعه ، موجی در جامعه بوجود آید و بخش عظیمی از افراد جامعه تحت تاثیر آن قرار گیرند . اهمیت و عظمت نمازجمعه و تاثیر بالای آن بر فرهنگ عمومی ، بر این است که نماز جمعه ؛ جزء شعائر اسلامی به شمار می رود و رسالت شعائر نیز تقویت و تحکیم ارزش های الهی در سطح فرهنگ عمومی است . رهبربزرگوار انقلاب ؛ حضرت آیت الله خامنه ای در این مورد می فرماید : « یکی از مهمترین عوامل حفظ ایمان و روحیه در مردم ، همین نمازجمعه و همین خطبه های جمعه است و این حضور معنوی مردم در صحنه نماز جمعه...یکی از پایه های اساسی ، حفظ نظام اجتماعی ماست .» رسالت ایجاد و تحکیم وحدت : نمازجمعه ؛ نمایش وحدت و هماهنگی هفتگی مسلمانان است و اسلام بدین طریق با احکام و برنامه های وحدت بخش ، روحیه تعاون و همکاری را در کالبد جامعه اسلامی می دمد .
نماز جمعه ؛ نمایشی از قدرت سیاسی و اجتماعی اسلام است ، باید هرچه باشکوهتر و پر محتواتر اقامه شود . ملت ما گمان نکنند که نمازجمعه ، یک نماز عادی است . نماز جمعه با شکوهمندی که دارد ، برای نهضت ما ، یک پشتوانه محکم و در پیشبرد انقلاب اسلامی ما عامل موثر و بزرگی است. (امام خمینی (ره))
رسالت افشای منافقین : منافقان ، همان دشمنان سیاه دل اند که به ظاهر لباس دوستی بر تن نموده اند و با چهره ای ظاهر الصلاح ، حرکت هایی به ظاهر موافق و زبانی نرم ، خود را دلسوز و همراه می نمایند ، در حالی که دلهایشان ، لبریز از کینه است و دنبال فرصتی اند تا ضربه های خود را بزنند . از جمله مواردی که منافقان نسبت به آن به خاطر نقش سازنده و افشاگرانه اش ، بیش از اندازه از خود حساسیت نشان می دهند و سعی در تضعیف آن داشته و دارند ؛ "نماز شکوهمند جمعه" است و از دلایل مخالفت آنان با نماز جمعه می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- در سایه نمازجمعه ، وحدت و یکپارچگی مسلمانان تقویت می شود .
- نمازجمعه ، نمود و نشانی از حاکمیت و اقتدار مسلمانان است .
- نماز جمعه ، تبلیغات سوء و زهرآگین منافقان را خنثی می کند .
- نماز جمعه ، مایه امیدواری دوستان و نومیدی دشمنان است .
- نماز جمعه ، نمایش قدرت سیاسی جامعه اسلامی بوده و لذا ویژگی موج آفرینی آن ، ایمان و توحید را تقویت می کند .
پیامبر اکرم (ص) : « هر کس بدون عذر ، در سه جمعه ، نماز جمعه را ترک کند ، از منافقان شمرده می شود . » (کنزالعمال،ج7)
(( برگرفته از کتاب رسالت و جایگاه نمازجمعه ، نوشته : سید رضا تقوی ، انشارات ؛ موسسه فرهنگی نورالائمه(ص)...))